بزار ارگونومیک و نحوه نشستن ارگونومیک
راهکاری مؤثر برای پیشگیری از آسیبهای اسکلتیعضلانی
در دنیای امروز که ساعات طولانی نشستن پشت میز کار، استفاده از کامپیوتر و تلفن همراه به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شده است، توجه به ارگونومی و استفاده از ابزار ارگونومیک اهمیت ویژهای پیدا کرده است. یکی از مهمترین اصول ارگونومی، نحوه نشستن ارگونومیک است که نقش مستقیمی در پیشگیری از دردهای گردن، کمر، شانه و آسیبهای اسکلتیعضلانی دارد. نشستن نادرست در طولانیمدت میتواند منجر به مشکلات جدی مانند دیسک کمر، آرتروز زودرس و اختلالات عضلانی شود.
در این مقاله به بررسی مفهوم ارگونومی، ابزار ارگونومیک، اصول نشستن ارگونومیک و تأثیر آن بر سلامت بدن میپردازیم.
ارگونومی چیست و چرا اهمیت دارد؟
ارگونومی (Ergonomics) علمی است که به تطبیق محیط کار، ابزارها و شرایط فیزیکی با تواناییها و محدودیتهای بدن انسان میپردازد. هدف اصلی ارگونومی، کاهش فشار فیزیکی، افزایش بهرهوری و پیشگیری از آسیبهای جسمی است.
نشستن غیراصولی و استفاده از تجهیزات غیراستاندارد میتواند باعث فشار مداوم بر ستون فقرات و مفاصل شود. رعایت اصول ارگونومی بهویژه برای افرادی که ساعات طولانی پشت میز مینشینند، یک ضرورت جدی محسوب میشود.
ابزار ارگونومیک چیست؟
ابزار ارگونومیک به تجهیزاتی گفته میشود که با طراحی استاندارد، بدن را در وضعیت طبیعی و صحیح قرار میدهند و از وارد شدن فشار اضافی به عضلات و مفاصل جلوگیری میکنند. این ابزارها نقش مهمی در حفظ سلامت اسکلتیعضلانی دارند.
مهمترین ابزارهای ارگونومیک
-
صندلی ارگونومیک با قابلیت تنظیم ارتفاع، پشتی و دستهها
-
پشتی طبی یا کمری برای حفظ انحنای طبیعی ستون فقرات
-
زیرپایی ارگونومیک برای تنظیم زاویه زانو و پا
-
میز کار استاندارد با ارتفاع متناسب
-
ماوس و کیبورد ارگونومیک برای کاهش فشار به مچ دست
-
پایه مانیتور برای تنظیم ارتفاع صفحه نمایش در سطح چشم
استفاده همزمان از این ابزارها تأثیر قابلتوجهی در اصلاح وضعیت نشستن دارد.
نحوه نشستن ارگونومیک؛ اصول صحیح نشستن پشت میز
نحوه نشستن ارگونومیک به معنای قرارگیری بدن در وضعیتی است که کمترین فشار به ستون فقرات، عضلات و مفاصل وارد شود. رعایت چند اصل ساده میتواند از بروز بسیاری از دردهای مزمن جلوگیری کند.
۱. وضعیت ستون فقرات
پشت باید کاملاً صاف و تکیهداده به پشتی صندلی باشد. استفاده از پشتی طبی یا بالشتک کمری به حفظ قوس طبیعی کمر کمک میکند و مانع از خم شدن ستون فقرات میشود.
۲. تنظیم ارتفاع صندلی
ارتفاع صندلی باید بهگونهای تنظیم شود که:
-
کف پاها کاملاً روی زمین یا زیرپایی قرار گیرد
-
زانوها در زاویه حدود ۹۰ درجه باشند
-
رانها موازی با سطح زمین قرار بگیرند
۳. موقعیت گردن و سر
سر باید در امتداد ستون فقرات قرار گیرد و از جلو آمدن یا خم شدن گردن جلوگیری شود. مانیتور باید در سطح چشم یا کمی پایینتر قرار داشته باشد تا فشار به مهرههای گردنی کاهش یابد.
۴. وضعیت دستها و شانهها
-
شانهها باید رها و بدون تنش باشند
-
آرنجها نزدیک بدن و در زاویه ۹۰ درجه قرار گیرند
-
مچ دستها در حالت صاف و طبیعی باشند
نشستن ارگونومیک و تأثیر آن بر سلامت بدن
رعایت اصول نشستن ارگونومی تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی بدن دارد و میتواند از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.
کاهش دردهای عضلانی و اسکلتی
نشستن صحیح باعث کاهش فشار روی مهرههای کمری و گردنی میشود و از بروز دردهای مزمن جلوگیری میکند.
پیشگیری از دیسک کمر و گردن
قرارگیری صحیح ستون فقرات، فشار روی دیسکها را کاهش داده و ریسک بیرونزدگی دیسک را به حداقل میرساند.
بهبود گردش خون
نشستن ارگونومیک از فشردگی عروق پا جلوگیری کرده و گردش خون را بهبود میبخشد، در نتیجه احساس خستگی و بیحسی پاها کاهش مییابد.
افزایش تمرکز و بهرهوری
وقتی بدن در وضعیت صحیح قرار دارد، خستگی کمتر شده و تمرکز ذهنی افزایش پیدا میکند.
اشتباهات رایج در نشستن غیراصولی
بسیاری از افراد بدون آگاهی، دچار عادتهای نادرست نشستن هستند، از جمله:
-
قوز کردن و خم شدن به جلو
-
نشستن طولانیمدت بدون وقفه
-
استفاده از صندلیهای غیراستاندارد
-
قرار دادن مانیتور در ارتفاع نامناسب
-
چهارزانو نشستن پشت میز
این عادات به مرور زمان باعث آسیبهای جدی اسکلتیعضلانی میشوند.
نقش ابزار ارگونومیک در اصلاح نحوه نشستن
استفاده از ابزار ارگونومیک بهتنهایی کافی نیست، اما در کنار رعایت اصول نشستن، تأثیر بسیار زیادی دارد. برای مثال:
-
پشتی طبی باعث کاهش فشار کمری میشود
-
زیرپایی، زاویه صحیح پاها را حفظ میکند
-
صندلی ارگونومیک، بدن را در وضعیت طبیعی نگه میدارد
این ابزارها بهویژه برای کارمندان، دانشجویان و افرادی که ساعات طولانی پشت میز هستند، ضروری محسوب میشوند.
توصیههای کاربردی برای نشستن ارگونومیک در طول روز
برای حفظ سلامت بدن، رعایت این نکات توصیه میشود:
-
هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه یکبار از جای خود بلند شوید
-
حرکات کششی ساده انجام دهید
-
وضعیت نشستن خود را مرتب اصلاح کنید
-
از ابزارهای ارگونومیک مناسب استفاده کنید
جمعبندی
نحوه نشستن ارگونومیک و استفاده از ابزار ارگونومیک نقش کلیدی در پیشگیری از آسیبهای اسکلتیعضلانی دارند. نشستن نادرست در طولانیمدت میتواند منجر به دردهای مزمن، کاهش کیفیت زندگی و حتی بیماریهای جدی ستون فقرات شود. با رعایت اصول ارگونومی، انتخاب تجهیزات استاندارد و ایجاد وقفههای منظم در طول کار، میتوان سلامت بدن را حفظ کرد و بهرهوری روزانه را افزایش داد.
ارگونومی یک هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری برای سلامت آینده بدن است.
